phận đời những ca sĩ ..... bán kẹo kéo

Họ cũng là những ca sĩ, có điều nơi biểu diễn của họ không ánh đèn màu. Sân khấu là lề đường, quán nhậu; cátsê họ nhận là tiếng vỗ tay và những nụ cười thân thiện.
Cái họ quan tâm không phải là sự nổi tiếng mà những đồng tiền còm cõi kiếm được từ việc bán những thanh kẹo kéo nhỏ ngọt thơm. Tôi đã nhận ra họ - "ca sĩ" bán kẹo kéo dưới ánh sáng hư ảo của đường phố, những con người đêm đêm cất cao tiếng hát mua vui cho đời và phía sau tiếng hát ấy là cả một nỗi niềm chất chứa của thân phận kiếp người trong sự xô bồ náo nhiệt của cuộc mưu sinh.
Tôi tìm đến họ trong một con hẻm nhỏ, ngoằn ngoèo, hun hút bên bờ kênh nước đen gần cầu Rạch ông (quận 8, TPHCM). Gọi là xóm kẹo kéo cho "sang" một chút chứ thật ra, đây chỉ là một dãy nhà trọ nghèo, tập hợp những người bán kẹo kéo thuê.
Chú Long kể lại những ngày đầu bước vào nghề không vốn, không tay nghề, sẵn biết cách làm kẹo kéo nên chú Long quyết định làm kẹo rồi rong ruổi khắp nơi bán dạo. Tuy không dư giả, nhưng cũng đủ ăn đủ mặc. Chú không khổ vì nghề nhưng chú chỉ buồn vì nghề của mình lại bị khinh khi. "Nhiều lúc bị người ta thóa mạ nước mắt ứa ra mà vẫn phải lầm lũi đi bán tiếp, cũng phải cầm lòng mà hát".
Sau những năm tháng miệt mài gắn bó, kinh nghiệm tích lũy cũng nhiều, nên khá nhiều người đến xin chú học nghề. Thấy hoàn cảnh của họ cũng khó khăn, chú giúp đỡ bằng cách thuê họ bán kẹo và trả lương đàng hoàng. Từ đó, số người dừng chân và gắn bó với nghề ngày càng nhiều và hợp thành xóm kẹo kéo này.
Khoảng 17h, người xóm kẹo lại lần lượt tỏa đi khắp nơi. Chiếc xe máy gắn thêm dàn âm thanh và 2 con người chen chúc nhau cùng rong ruổi. Mỗi xe một người "cầm tài", một người "ca sĩ". Người "cầm tài" chở "ca sĩ" đến các tuyến đường có nhiều quán nhậu, các địa điểm vui chơi và phải khôn khéo để tránh nhiều xe gặp nhau một chỗ. Hát, nhảy múa và bán kẹo là nhiệm vụ của "ca sĩ". Những người này phải dạn dĩ, có năng khiếu, gương mặt ưa nhìn.
Không chỉ mệt mỏi, những "ca sĩ" bán kẹo kéo còn chịu nhiều buồn tủi. Nơi họ đến bán đa phần là quán nhậu. Quán nhậu thì dạng người nào cũng có. Nhưng khi say, ai cũng như nhau. Người ít học khi say bực bội vì sự mời mọc thì văng tục vài câu, người trí thức thì dùng lời lẽ cay độc để đánh vào lòng tự trọng của những con người lam lũ.
Anh Nhã chia sẻ: "Trách làm sao được lời nói của người say". Bản thân Nhã chỉ học hết lớp 2, gia đình khó khăn lại đông anh em. Gia đình từ Đồng Tháp dắt díu nhau lên Đắc Lắc để mong có ngày đổi đời với cà phê và tiêu, điều. Nhưng không phải ai cũng có thể vượt ra được số nghèo. Khô hạn thiếu nước, cái ăn không đủ, anh một mình đến TPHCM, làm đủ thứ việc và cuối cùng yêu thích và gắn bó với nghề "ca sĩ" kẹo kéo.
Ít chữ, ốm yếu nhưng có tài lẻ là hát và nhảy nên anh Nhã đã sống bằng nghề bán kẹo kéo hơn 3 năm. Anh nhảy đẹp, và được mệnh danh là Micheal Jackson của xóm. Khi nhìn anh nhảy giữa dòng xe tấp nập, gương mặt anh rạng rỡ, hạnh phúc đến lạ.
Những bước nhảy của anh trước khán giả (dù đó là những kẻ say hay người tỉnh) cứ nhẹ tênh và điêu luyện như một nghệ sĩ đang biểu diển trên sân khấu... Bất giác tôi chợt nghĩ: Họ - những "nghệ sĩ đường phố" này dường như khi biểu diễn không chút nào vướng bận chuyện manh áo, chén cơm.
Nhưng anh chưa phải là người gắn bó lâu nhất. Anh Hồ Thanh Điền đã có hơn 10 năm trong nghề. Anh có giọng hát giống hệt ca sĩ nổi tiếng Đàm Vĩnh Hưng. Tôi ấn tượng với gương mặt trải đời và mái tóc nhuốm bụi phong trần của anh. Sương gió cuộc đời cho anh những cảm xúc đặc biệt trong từng lời hát. ấy thế, anh vẫn không tránh được những lúc thượng đế của mình nổi điên lấy đồ chọi vào loa, giật lấy micro nhúng vào nồi lẩu. Mất cần câu cơm, anh vay mượn tiền đứng, tiền góp để sửa. Vậy là cái nghèo vẫn cứ đuổi riết theo anh.
Xóm cũng có nhiều bạn là sinh viên, một số đang theo học và đến với nghề này để mong có tiền trang trải việc học. Một số bị nợ môn, tốt nghiệp rồi nhưng chưa thể lấy bằng, kiếm tiền để học môn nợ nhưng mãi vẫn chưa thoát ra được kiếp "ca sĩ" hát rong.
Cả xóm kẹo mỗi người một hoàn cảnh, không có cái khổ nào giống nhau. Nhưng họ có chung nỗi niềm đem bán vị ngọt mang chua cay về riêng mình.
Cần lắm một chữ tình
Dẫu biết ca hát vào buổi tối là ồn ào, gây mất trật tự, nhưng đó là cách duy nhất người bán kẹo kéo thu hút khách. Khi thấy khách tỏ ra khó chịu thì họ lập tức vặn nhỏ nhạc hoặc đi chỗ khác. Có nơi, chủ quán không cho bán thế là lủi thủi quay xe chạy đi. Cũng không ít lần, họ bị công an bắt và phạt. Đôi lúc được thông cảm, gặp người dễ tính thì chỉ bị nhắc nhở rồi thả cho về. Nhưng có hôm, họ bị phạt từ 200 nghìn đến gần 1 triệu đồng. Vậy là hết vốn liếng, phải vay mượn tiền để đóng tiền phạt.
Chú Long nói vui: "Chị Dậu còn có chó để bán còn những người bán kẹo kéo không có gì cả, xe cũng là thuê mướn, chỉ có giọng hát là vốn liếng". Chị Dậu - một nhân vật văn học, còn nhận được sự đồng cảm yêu thương của mọi người, vậy cớ sao những cảnh nghèo khó trước mắt, chúng ta lại làm ngơ, lại nhẫn tâm chà đạp lòng tự trọng và sự lương thiện của họ? Họ cũng sống bằng sức lao động, bằng sự yêu nghề và ý thức mang niềm vui đến cho mọi người.